Szczepienia na COVID-19 okiem prawnika

Szczepienia na COVID-19

Wraz z początkiem 2021 roku ruszyła wielka akcja szczepień na COVID-19. Szczepienia wykonywane są w ramach Narodowego Programu Szczepień, który określa zasady szczepienia na COVID-19. Jakie są podstawowe założenia Narodowego Programu Szczepień? Jak wyglądają formalności związane ze szczepieniem? Czy można szczepić się poza kolejnością? 

Narodowy Program Szczepień

Narodowy Program Szczepień służy zaplanowaniu działań, które mają zagwarantować przeprowadzenie bezpiecznych i skutecznych szczepień wśród obywateli Polski. Obejmuje nie tylko zakup odpowiedniej liczby szczepionek, ich dystrybucję, ale także monitoring przebiegu i efektywności szczepienia oraz bezpieczeństwo Polaków. 

Podstawę prawną szczepień stanowi Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii Dz.U. z 2020 r. poz. 2316 wraz z późniejszymi zmianami (Dz.U. 2021 poz. 91). Rozporządzenie jest na bieżąco aktualizowane w oparciu o postępy w realizacji dotychczasowych etapów szczepień na COVID-19.

Szczepienia na COVID-19 podzielone zostały na 4 etapy, które z kolei podzielone są na grupy. Grupy osób uprawnionych do szczepienia w poszczególnych etapach i grupach  są na bieżąco ogłaszane w ramach wskazanego wyżej rozporządzenia.

Formalności związane ze szczepieniem na COVID-19

Szczepienia na COVID wiążą się z koniecznością załatwienia kilku formalności związanych ze szczepieniem. Pierwszym, dobrowolnym krokiem jest zgłoszenie się do szczepienia na COVID-19. Zgłoszenie spowoduje, że gdy nadejdzie czas kiedy zgłoszony pacjent będzie mógł dokonać rejestracji na szczepienie. 

Osoby, które wysłały formularz zgłoszenia chęci szczepienia, otrzymują zwrotne maile w ciągu do 24 h. Wszystkie zgłoszenia, dla których wyświetlił się ekran potwierdzający zgłoszenie, zostały zapisane. Termin potwierdzenia zgłoszenia nie ma wpływu na kolejność otrzymania e-skierowania na szczepienie. Jedyną stroną służącą do zgłoszenia chęci szczepienia przeciw COVID-19 jest https://szczepimysie.pacjent.gov.pl/.

Kolejnym krokiem jest rejestracja na szczepienie. Można jej dokonać gdy wystawione zostanie skierowanie na szczepienie na COVID-19. Skierowania co do zasady wystawiane są automatycznie. Wyjątkiem są uprzywilejowane grupy zawodowe oraz osoby, które mają pierwszeństwo w szczepieniu w związku z chorobami. Rejestracja może być dokonana na trzy sposoby: za pośrednictwem portalu pacjent.gov.pl, za pośrednictwem infolinii oraz osobiście w placówce wykonującej szczepienia na COVID-19. 

Rejestracja nie jest jednak ostatnią z formalności na drodze do szczepienia na COVID-19. Przed samym szczepieniem pacjent zobowiązany jest również do wypełnienia kwestionariusza wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby dorosłej przeciw COVID-19. Na jego podstawie lekarz zdecyduje czy w danym przypadku nie zachodzą przeciwskazania do szczepienia i może odmówić szczepienia całkowicie bądź czasowo. Kwestionariusz może zostać wypełniony bezpośrednio przed szczepieniem – odpowiednie druki znajdować się będą w każdym punkcie szczepień. Można także przyjść na szczepienie z wypełnionym już kwestionariuszem. 

Szczepienia na COVID-19 - etap 0

W ramach etapu 0 Narodowego Programu Szczepień zaszczepieni zostaną:

Szczepienia na COVID-19 - etap 1

W ramach etapu 1 Narodowego Programu Szczepień zaszczepieni zostaną:

Korzyści dla zaszczepionych

Szczepienie na COVID-19 jest całkowicie dobrowolne. Osoby zaszczepione, czyli takie osoby, którym wystawiono zaświadczenie o wykonaniu szczepienia ochronnego przeciwko COVID-19, mogą jednak liczyć na pewne przywileje. Przykładowo osoba zaszczepiona, której domownik choruje na COVID-19 nie jest obowiązana do kwarantanny domowej, która dla osób niezaszczepionych trwa do upływu 7 dni od dnia zakończenia izolacji osoby chorej na COVID-19. Osoby zaszczepione nie kierowane na kwarantannę w związku z kontaktem z osobą chorą na COVID-19. Zaszczepieni nie są też zobowiązani do wykonania testu na COvID-19 przy przyjęciu do  zakładu opiekuńczo-leczniczego, zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego, hospicjum stacjonarnego, oddziału medycyny paliatywnej lub  domu pomocy społecznej. Test na COVID-19 nie jest też wymagany od osób zaszczepionych przed udzieleniem świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych z NFZ.

Sczepienia na COVID-19 poza kolejnością

Chociaż szczepienia na COVID-19 poza kolejnością budzą kontrowersje to prawo przewiduje taką możliwość. W szczególności wskazać należy, że zaszczepienie się poza kolejnością nie stanowi przestępstwa. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii w sytuacji ryzyka niewykorzystania szczepionki, dopuszcza się jednoczasowe szczepienie osób wchodzących w skład grup, w ramach jednego etapu, lub szczepienie osób wchodzących w skład różnych grup, w ramach różnych etapów.

O tym czy zachodzi sytuacja ryzyka niewykorzystania szczepionki decyduje lekarz. Z takimi sytuacjami będzie mieć do czynienia w szczególności w sytuacjach gdy osoba uprawniona do szczepienia w danym etaie i danej grupie nie będzie mogła się ostatecznie zaszczepić w pierwotnym terminie z powodu przeciwskazań, choroby itp.