Rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka jest w polskim prawie dopuszczalne, jednak może nastąpić wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i po spełnieniu ustawowych przesłanek. W praktyce wiele osób poszukuje odpowiedzi na pytanie, czy można cofnąć adopcję po uzyskaniu pełnoletności przez dziecko, kto może wystąpić do sądu z takim żądaniem oraz jakie skutki prawne wywołuje rozwiązanie przysposobienia. W tym artykule wyjaśniamy te wątpliwości.
Przysposobienie
Przysposobienie, czyli adopcja, to instytucja prawna opisana w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, która sprawia, że między przysposabiającym a przysposobionym powstaje taka relacja, jak między rodzicem a dzieckiem. Oznacza to, że osoba adoptowana staje się w świetle prawa członkiem rodziny osoby, która ją przysposobiła. Z adopcją wiążą się nie tylko więzi osobiste, ale także określone prawa i obowiązki, na przykład w zakresie nazwiska, alimentów czy dziedziczenia. Co do zasady przysposobienie ma charakter trwały i służy temu, aby stworzyć rzeczywistą, stabilną więź rodzinną.
W polskim prawie wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje przysposobienia:
- przysposobienie niepełne
- przysposobienie pełne
- przysposobienie pełne nierozwiązywalne (całkowite)
Przysposobienie niepełne ma węższy zakres skutków. Powstaje więź prawna między przysposabiającym a przysposobionym, ale nie rozciąga się ona na całą rodzinę przysposabiającego. Oznacza to, że skutki adopcji są tu bardziej ograniczone niż przy przysposobieniu pełnym.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Przysposobienie pełne jest dalej idącą i zarazem podstawową formą adopcji. Oznacza ono, że dziecko staje się członkiem rodziny przysposabiającego tak, jak dziecko biologiczne. Powstają więc więzi prawne nie tylko między przysposabiającym a przysposobionym, lecz także między dzieckiem a rodziną przysposabiającego. Jednocześnie co do zasady ustają więzi prawne z rodziną naturalną.
Przysposobienie pełne nierozwiązywalne, określane jako całkowite, wywołuje bardzo podobne skutki, ale różni się tym, że nie może zostać rozwiązane. Ten rodzaj przysposobienia występuje wyłącznie gdy rodzice biologiczni wyrazili zgodę na adopcję bez wskazania osoby przysposabiającej.
Jakie przysposobienie można rozwiązać?
Rozwiązać można tylko takie przysposobienie, które ma charakter rozwiązywalny, a więc co do zasady przysposobienie pełne oraz przysposobienie niepełne. Nie można natomiast rozwiązać przysposobienia pełnego nierozwiązywalnego (całkowitego), czyli takiego, na które rodzice dziecka wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającej.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
W praktyce oznacza to, że sama odpowiedź na pytanie, czy adopcję da się rozwiązać, zależy najpierw od ustalenia, z jakim rodzajem przysposobienia mamy do czynienia. Często odpowiedź na pytanie, jaki rodzaj przysposobienia został orzeczony, można znaleźć już w treści samego postanowienia o przysposobieniu. Jeżeli jednak orzeczenie nie zawiera w tym zakresie wyraźnej informacji, należy ustalić, czy rodzice biologiczni wyrazili zgodę na przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającej. Jeżeli taka zgoda nie została udzielona, na przykład dlatego, że dziecko zostało skierowane do adopcji wskutek pozbawienia rodziców biologicznych władzy rodzicielskiej, nie mamy do czynienia z przysposobieniem pełnym nierozwiązywalnym.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Kiedy nie można rozwiązać adopcji?
Rozwiązanie przysposobienia nie jest możliwe w każdym przypadku. Ustawodawca wyraźnie wyłączył taką możliwość przy przysposobieniu całkowitym, czyli takim, na które rodzice biologiczni wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na adopcję bez wskazania osoby przysposabiającej. Tego rodzaju przysposobienie ma charakter nierozwiązywalny, co oznacza, że nie można żądać jego rozwiązania nawet wtedy, gdy między stronami doszło do całkowitego rozpadu relacji rodzinnych.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Przepisy przewidują także drugie istotne ograniczenie. Po śmierci przysposobionego albo przysposabiającego rozwiązanie przysposobienia co do zasady nie jest dopuszczalne. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której przysposabiający zmarł już po wszczęciu sprawy o rozwiązanie przysposobienia. W takim przypadku postępowanie może być dalej prowadzone, a w miejsce zmarłego przysposabiającego wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.
Rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Rozwiązanie adopcji dziecka pełnoletniego jest prawnie dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy istnieją ku temu ważne powody. W praktyce chodzi przede wszystkim o taki stan, w którym więź rodzinna między przysposabiającym a przysposobionym faktycznie przestała istnieć. To właśnie trwałe zerwanie tej więzi stanowi podstawową przesłankę rozwiązania przysposobienia, niezależnie od tego, czy chodzi o dziecko małoletnie, czy już pełnoletnie.
Trzeba jednak zaznaczyć, że inaczej ocenia się rozkład więzi rodzinnej w przypadku dziecka małoletniego, a inaczej w przypadku osoby dorosłej. Gdy przysposobiony jest jeszcze dzieckiem, chodzi przede wszystkim o brak codziennej, bliskiej i emocjonalnej relacji właściwej dla stosunku rodzica i dziecka. Natomiast przy osobie pełnoletniej punkt ciężkości wygląda inaczej, ponieważ naturalne jest, że dorosłe dziecko prowadzi własne życie i często mieszka oddzielnie.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Dlatego przy rozwiązaniu adopcji dorosłego dziecka sąd ocenia przede wszystkim to, czy między stronami istnieją jeszcze takie relacje, jakie normalnie występują między rodzicami a dorosłym dzieckiem. Jeżeli zamiast więzi rodzinnej pojawiła się trwała wrogość, głęboka oziębłość albo całkowity brak kontaktu, może to zostać uznane za ważny powód uzasadniający rozwiązanie przysposobienia. Sam fakt osłabienia relacji nie zawsze będzie jednak wystarczający — chodzi o sytuację, w której więź rodzinna uległa rzeczywistemu i trwałemu rozpadowi.
Jak rozwiązać adopcję?
Adopcji nie można rozwiązać umownie, nawet wtedy, gdy przysposobiony jest już osobą pełnoletnią. Nie da się więc „cofnąć” przysposobienia w drodze porozumienia stron, ani przed notariuszem, ani w jakiejkolwiek innej uproszczonej formie. Konieczne jest wniesienie pozwu do sądu, ponieważ tylko sąd może rozwiązać stosunek przysposobienia, i to wyłącznie wtedy, gdy istnieją ku temu ważne powody.
Z pozwem o rozwiązanie przysposobienia może wystąpić zarówno przysposabiający, jak i przysposobiony. Ustawodawca przewidział także możliwość wytoczenia takiego powództwa przez prokuratora, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli albo interesu społecznego.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Sprawa o rozwiązanie adopcji jest rozpoznawana przez sąd rejonowy. Ma ona charakter sprawy cywilnej prowadzonej w postępowaniu procesowym, co oznacza, że jest wszczynana przez wniesienie pozwu przeciwko drugiej stronie, a sąd ocenia twierdzenia i dowody przedstawione w toku procesu. Co do właściwości miejscowej, co do zasady pozew wnosi się do sądu miejsca zamieszkania pozwanego, przy czym w sprawach między przysposabiającym a przysposobionym zastosowanie mają także przepisy szczególne dotyczące właściwości w sprawach ze stosunków rodzinnych.
Osoba, która chce rozwiązać adopcję, musi wykazać przed sądem, że istnieją ustawowe podstawy do jej rozwiązania, a więc przede wszystkim ważne powody uzasadniające ustanie stosunku przysposobienia. Samo powołanie się na konflikt lub pogorszenie relacji nie wystarcza. Konieczne jest przedstawienie konkretnych okoliczności faktycznych oraz dowodów, z których będzie wynikać, że więź rodzinna między stronami rzeczywiście uległa trwałemu rozpadowi. W praktyce mogą to być między innymi dokumenty, korespondencja, zeznania świadków lub przesłuchanie stron.
rozwiązanie adopcji dorosłego dziecka
Sprawy o rozwiązanie przysposobienia należą do bardziej skomplikowanych spraw z zakresu prawa rodzinnego. Wymagają nie tylko prawidłowego przygotowania pozwu i zgromadzenia odpowiednich dowodów, ale także właściwego wykazania przed sądem, że w konkretnej sprawie rzeczywiście zachodzą ustawowe przesłanki rozwiązania adopcji. Z tego względu w praktyce zasadne jest skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który oceni szanse powodzenia sprawy i właściwie poprowadzi postępowanie.
Potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie?
Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz skonsultować swoją sytuację lub uporządkować kolejne kroki. Podczas rozmowy omówimy możliwe rozwiązania i pomożemy wybrać najlepszą strategię działania.
ADWOKAT
Założyciel i partner w Kancelarii GC Adwokaci. Specjalizuje się w prawie cywilnym i rodzinnym, obsłudze kontraktów budowlanych i prawie zamówień publicznych. Prowadzi również sprawy cywilne, w szczególności z zakresu prawa umów, prawa rzeczowego i spadkowego oraz sprawy rodzinne.